Η ιστορία της Αφής του Αγίου Φωτός έχει συγκινήσει βαθιά εκατομμύρια ανθρώπους σε ολόκληρο τον κόσμο.
Η θαυμαστή εμφάνισή του το μεσημέρι του Μεγάλου Σαββάτου προκαλεί έντονη συγκίνηση στους πιστούς, φέρνει δάκρυα στα μάτια και γεννά ρίγη κατάνυξης.
Την ίδια ώρα, δεν λείπουν κατά καιρούς και οι αντιδράσεις από εκπροσώπους άλλων δογμάτων, οι οποίοι θα επιθυμούσαν να βρίσκονται εκείνοι στη θέση του Έλληνα Πατριάρχη. Ωστόσο, το ζήτημα αυτό έχει κριθεί εδώ και αιώνες και παραμένει αμετάβλητο στο πέρασμα του χρόνου.
Μπαίνοντας στον ναό, μία και μοναδική πύλη οδηγεί στο εσωτερικό του Πανίερου Ναού της Αναστάσεως. Πρόκειται για μια εντυπωσιακή θύρα από ξύλο καρυδιάς και κυπαρισσιού, ύψους έξι και πλάτους τεσσάρων μέτρων. Δίπλα της βρίσκεται ακόμη μία πόρτα, η οποία σφραγίστηκε από τον Σουλτάνο Σαλαντίν το 1187. Τις δύο αυτές εισόδους πλαισιώνουν έντεκα μαρμάρινες κολώνες.
Στην αριστερή πλευρά παρατηρούμε «τη σχισμένη και μαυρισμένη κολώνα ». Σύμφωνα με την παράδοση το 1520 επί Τουρκοκρατίας Λατίνοι και Αρμένιοι δωροδόκησαν το Σουλτάνο Μουράτ και αυτός απαγόρευσε την είσοδο στον Πανάγιο Τάφο του Ελληνορθόδοξου Πατριάρχη Σωφρονίου για την Ακολουθία του Αγίου Φωτός. Στον Τάφο μπήκε ο Αρμένιος Πατριάρχης με σκοπό να πάρει αυτός το Άγιο Φως.
Οι Ορθόδοξοι μαζί με τον Πατριάρχη μας, παρέμειναν προσευχόμενοι έξω από τον Ναό κοντά στην Αγία Πόρτα. Ο Αρμένιος Πατριάρχης προσευχόταν για ώρες αλλά το Άγιο Φως δεν του έκανε τη χάρη και δεν έβγαινε. Ξαφνικά αστραπές κάλυψαν το Ναό, και κεραυνός έσκισε την κολώνα από την οποία βγήκε Φως που άναψε τα κεριά του Πατριάρχη μας.
Ο παρευρισκόμενος Εμίρης του Τούναμ που ήταν επικεφαλής της φρουράς και διαπίστωσε το θαύμα, πίστεψε και έγινε χριστιανός. Οι Τούρκοι ύστερα τον θανάτωσαν.
Μετά από αυτό το θαύμα ο Σουλτάνος έβγαλε φιρμάνι σύμφωνα με το οποίο το δικαίωμα να μπαίνει στον Πανάγιο Τάφο και να παίρνει το Άγιο Φως το είχε ΜΟΝΟ ο Ελληνορθόδοξος Πατριάρχης, κάτι που σεβάστηκαν όλοι στους επόμενους αιώνες μέχρι σήμερα.
