Το τελευταίο Ψυχοσάββατο του 2026 γιορτάζει στις 30 Μαΐου η Ορθόδοξη Εκκλησία.
Πρόκειται για το Ψυχοσάββατο της Πεντηκοστής, παραμονή της μεγάλης εορτής, γνωστό και ως Σάββατο των «χρυσών κόλλυβων». Η ιερή αυτή ημέρα πραγματοποιείται εννέα ημέρες μετά την εορτή της Αναλήψεως και προηγείται της Κυριακής της Πεντηκοστής, δημιουργώντας μια γέφυρα ανάμεσα στον επίγειο και τον ουράνιο κόσμο.
Ο συμβολισμός του δεύτερου και τελευταίου Ψυχοσάββατου
Τα Ψυχοσάββατα αποτελούν μια μέρα με έντονη συναισθηματική φόρτιση καθώς είναι αφιερωμένη σε όλα τα προσφιλή μας πρόσωπα που δεν βρίσκονται εν ζωή και τιμάμε την μνήμη τους μέσα από τρισάγια, μνημόσυνα και προσευχές. Τα «χρυσά» κόλλυβα πρωταγωνιστούν το τελετουργικό του δεύτερου Ψυχοσάββατου που προηγείται της Πεντηκοστής.
Πρόκειται για ένα έθιμο αφιερωμένο στη μνήμη των κεκοιμημένων, με βαθύ συμβολισμό για την πίστη στην ανάσταση και την αιώνια ζωή. Ο όρος «χρυσά» χρησιμοποιείται συμβολικά, για να τονίσει την αξία και τη σημασία της ημέρας. Όπως ο χρυσός θεωρείται πολύτιμος, έτσι και η προσευχή για τους νεκρούς θεωρείται πράξη ιδιαίτερης πνευματικής αξίας.
Ποιους δεν μνημονεύουμε το Ψυχοσάββατο
Υπάρχουν δύο περιπτώσεις που δεν μπορούμε να μνημονεύουμε τα ονόματα των κεκοιμημένων. Η πρώτη περίπτωση αφορά στους κεκοιμημένους που είναι αβάπτιστοι – το βάπτισμα είναι ένα από τα 7 μυστήρια της Ορθόδοξης Εκκλησίας.
Η δεύτερη περίπτωση αφορά όσους έχει γίνει η αποτέφρωση τους (καύση νεκρού σώματος) μετά τον θάνατο τους, μετά από προσωπική τους επιθυμία, όσο ήταν εν ζωή.
Τα δύο Ψυχοσάββατα τιμώνται από τους πιστούς με μνημόσυνα στις εκκλησίες, τρισάγια στους τάφους των προσφιλών τους προσώπων, μοίρασμα κολλύβων και ελεημοσύνες στους φτωχούς («ψυχικό»), ενώ το έθιμο απαγορεύει την εργασία.
Το Ψυχοσάββατο πριν από την Κυριακή της Απόκρεω έχει το εξής νόημα: Η επόμενη ημέρα είναι αφιερωμένη στη Δευτέρα Παρουσία του Κυρίου, εκείνη τη φοβερή ημέρα κατά την οποία όλοι θα σταθούμε μπροστά στο θρόνο του μεγάλου Κριτή.
Για το λόγο αυτό με το Μνημόσυνο των κεκοιμημένων ζητούμε από τον Κύριο να γίνει ίλεως και να δείξει τη συμπάθεια και τη μακροθυμία του, όχι μόνο σε μας αλλά και στους προαπελθόντας αδελφούς, και όλους μαζί να μας κατατάξει μεταξύ των υιών της Επουράνιας Βασιλείας Του.
Κατά τα δύο μεγάλα Ψυχοσάββατα η Εκκλησία μας καλεί σε μία παγκόσμια ανάμνηση «πάντων των απ’ αιώνος κοιμηθέντων ευσεβώς επ’ ελπίδι αναστάσεως ζωής αιωνίου». Μνημονεύει:
- Όλους εκείνους που υπέστησαν «άωρον θάνατον», σε ξένη γη και χώρα, σε στεριά και σε θάλασσα.
- Εκείνους που πέθαναν από λοιμική ασθένεια, σε πολέμους, σε παγετούς, σε σεισμούς και θεομηνίες.
- Όσους κάηκαν ή χάθηκαν.
- Εκείνους που ήταν φτωχοί και άποροι και δεν φρόντισε κανείς να τούς τιμήσει με τις ανάλογες Ακολουθίες και τα Μνημόσυνα.
