Ο καθηγητής Δημήτρης Λιαντίνης έδωσε σε μάθημά του την απάντηση, για το πώς μοιάζει η μυθική φιγούρα της Ωραίας Ελένης του Ομήρου.
«Πώς ήταν η Ελένη;» Αυτό είναι ένα από τα πιο κοινά ερωτήματα που συνοδεύουν τη μυθική φιγούρα του Ομήρου, την Ωραία Ελένη, το διλημματικό πρόσωπο της ελληνικής μυθολογίας και το απόλυτο και διαχρονικό σύμβολο ομορφιάς.
Δείτε το βίντεο:
Ένα ερώτημα που πολλοί έχουν επιχειρήσει να αποκωδικοποιήσουν και το οποίο ήρθε ξανά στην επιφάνεια, με αφορμή την πολυσυζητημένη ταινία του Κρίστοφερ Νόλαν «Οδύσσεια» που πρόκειται να κυκλοφορήσει στην Ελλάδα τον προσεχή Ιούλιο.
Η επιλογή της Κενυάτισσας ηθοποιού Λουπίτα Νιόνγκο στον ρόλο της Ωραίας Ελένης, δίχασε και ξεσήκωσε αντιδράσεις, με τον Έλον Μασκ, να δηλώνει μάλιστα, πως η επιλογή της ηθοποιού όχι απλώς δεν είναι πιστή στα ομηρικά έπη, αλλά προσβάλλει και την ελληνική πολιτιστική κληρονομιά.
Γιατί υπήρξαν όμως τέτοιες σφοδρές αντιδράσεις με την επιλογή της Κενυάτισσας ηθοποιού; Μάς δίνει ο Όμηρος συγκεκριμένα στοιχεία μέσα από τα έπη της Ιλιάδας και της Οδύσσειας για τα φυσιογνωμικά χαρακτηριστικά της Ωραίας Ελένης;
Πώς έμοιαζε η Ωραία Ελένη του Ομήρου
Πολλά έχουν ακουστεί και υπαινιχθεί για τη μυθολογική υπόσταση της Ωραίας Ελένης, αλλά αν θελήσει κανείς να βρει μια απάντηση, δεν θα βρει τίποτα πιο εύστοχο από το παρακάτω σχόλιο του καθηγητή Δημήτρη Λιαντίνη.
Το βίντεο που ακολουθεί, αποτελεί ένα απόσπασμα από μια διάλεξη του Δημήτρη Λιαντίνη προς τους μετεκπαιδευόμενους δασκάλους του Μαράσλειου Διδασκαλείου. Σε αυτήν, ο καθηγήτης επιχειρεί με τον δικό του αιχμηρό τρόπο να εξηγήσει το πώς ο Όμηρος επιχείρησε να φωτογραφίσει την Ωραία Ελένη μέσα από το έργο του.
«Πώς ήτανε αυτή η Ελένη; Για να πούμε ότι είναι η γυναίκα, η αξεπέραστη ομορφιά. Ήταν ψιλή, ήταν λιγνή, ήταν καμαροφρύδα; Ε; Είχε ψιλό λαιμό, είχε ωραίες κνήμες, τι μέση; Τα στήθη της;», αναφέρει.
Στο απόσπασμα, ο Δημήτρης Λιαντίνης εξηγεί πως ο Όμηρος δεν θέλησε να φυλακίσει στα στενά όρια της δικής του περιγραφής, μια μορφή που η ομορφιά της δεν γνωρίζει όρια.
Αν ο Όμηρος μας έδινε μια συγκεκριμένη περιγραφή, θα περιόριζε την Ελένη στα δεσμά του χρόνου και του προσωπικού γούστου. Την άφησε «απερίγραπτη», ώστε να μπορεί ο κάθε άνθρωπος, σε κάθε εποχή, να προβάλλει πάνω της το δικό του απόλυτο ιδανικό.
Παραθέτουμε τα λόγια του καθηγήτη Δημήτρη Λιαντίνη:
«Εδώ είναι η εφεύρεση του Ομήρου: Την άφησε την Ελένη να την πλάσει ο καθένας μας όπως θέλει και όπου μπορεί και φτάνει με τη φαντασία του. Διότι αν μου έλεγε ότι είχε μεγάλα στήθη, θα έλεγα “μου αρέσουν οι μικροβύζες”. Αν μου έλεγε ότι είναι ξανθιά σαν την Μέριλιν Μονρόε, θα έλεγα “εμένα μου αρέσει η Ρόμι Σνάιντερ που είναι καστανή”. Αν έλεγε τούτο και εκείνο, θα περιόριζε την ομορφιά, θα την έκανε πεπερασμένη και της αφαιρούσε το στοιχείο του απείρου. Τώρα έτσι όπως την έδωσε, η Ελένη είναι το σύμβολο που έχουμε, η ιδέα που έχουμε, η αισθητική καλλιέργεια που έχει ο καθένας μας.
Θα σας θυμίσω έναν στίχο του Ναζίμ Χικμέτ, του ωραίου αυτού Τούρκου – να υψωνόμαστε πάνω από σωβινιστικές μερικότητες – που λέει σε ένα τραγούδι του ”οι πιο ωραίοι έρωτες είναι εκείνοι που δεν ζήσαμε”. Αυτό κάνει ο Όμηρος εδώ. Δεν μιλάμε για κορυφές πια, είναι μια ακραία μορφή ομορφιάς. Μιλάμε για ύψος και στο ύψος ανοιγόμαστε σε μια άπειρη διάσταση. Είναι ένα τρικ που επινόησε ο Όμηρος που προεξοφλεί ότι και στο μέλλον δεν θα γεννηθεί γυναίκα ωραιότερη από την Ελένη. Ωραιότερη, η Belle Helen.
Ομορφιάς έχουμε δύο είδη. Έχουμε το ωραίο, αλλά υπάρχει και το υπέροχο. Το υπέροχο είναι μια ανώτερη μορφή που έχει μέσα της και τον κίνδυνο. Δηλαδή ένας κεραυνός, τι ομορφιά που έχει; Αλλά σκοτώνει!»
